انواع تست شخصیت: هر تست چه چیزی را می‌سنجد و کدام را انجام دهیم؟

«تست شخصیت» اسم یک ابزار نیست؛ اسم یک خانواده‌ی بزرگ است. یک تست می‌گوید ترجیح شما در چهار محور کدام سمت است، دیگری شدت پنج صفت را اندازه می‌گیرد، سومی الگوی شما در رابطه را توصیف می‌کند و چهارمی می‌گوید از چه جنس کاری لذت می‌برید. اگر این تفاوت را ندانید، نتیجه‌ها متناقض به نظر می‌رسند؛ در حالی که هر کدام به سؤال متفاوتی جواب داده‌اند.

این راهنما انواع تست شخصیت را بر اساس سؤالی که جواب می‌دهند دسته‌بندی می‌کند، نه بر اساس شهرت‌شان.

پاسخ کوتاه: انواع اصلی تست شخصیت

تیپ یا صفت: مهم‌ترین تفاوت

بیشتر سردرگمی‌ها از همین‌جا می‌آید. تست‌های تیپ‌محور آدم‌ها را در دسته قرار می‌دهند: شما یا درون‌گرا هستید یا برون‌گرا، یا شهودی یا حس‌گرا. نتیجه ساده و قابل گفت‌وگو است و برای همین محبوب است. هزینه‌اش این است که کسی که دقیقاً وسط یک محور است هم به یک سمت فرستاده می‌شود.

تست‌های صفت‌محور همان «وسط» را ثبت می‌کنند. Big Five نمی‌گوید شما برون‌گرا هستید یا نه؛ می‌گوید برون‌گرایی شما کجای یک طیف ایستاده است. این اطلاعات بیشتری نگه می‌دارد، ولی خواندنش کمی تمرین می‌خواهد.

مقایسه‌ی کامل این دو نگاه را در تفاوت MBTI و Big Five نوشته‌ایم، و اگر می‌خواهید بدانید خود مفهوم «تیپ» از کجا آمده، تیپ شخصیتی چیست؟ را بخوانید.

تست‌هایی که به یک حوزه‌ی خاص زندگی می‌پردازند

بعضی تست‌ها کل شخصیت را توصیف نمی‌کنند و فقط روی یک بخش زوم می‌کنند:

• سبک دلبستگی فقط درباره‌ی رابطه‌های نزدیک است: وقتی تنش بالا می‌رود، به سمت نزدیکی می‌روید یا فاصله؟ برای شروع، سبک دلبستگی چیست؟ را ببینید.
• علایق شغلی درباره‌ی جنس فعالیت است، نه توانایی. مدل غالب این حوزه مدل هالند است که در مدل هالند (RIASEC) چیست؟ توضیح داده شده.
• نقاط قوت به جای کمبودها روی کارهایی تمرکز می‌کند که با انرژی انجام می‌دهید.

تست‌هایی که در سایت‌های عمومی نمی‌بینید

برای کامل بودن نقشه باید گفت که خانواده‌ی تست‌های روان‌شناختی بزرگ‌تر از تست‌های خودشناسی آنلاین است:

• پرسش‌نامه‌های بالینی (مثل MMPI) برای کمک به ارزیابی تخصصی ساخته شده‌اند و تفسیرشان کار متخصص آموزش‌دیده است.
• تست‌های فرافکن (مثل رورشاخ) در بستر بالینی و با اجرای استاندارد استفاده می‌شوند و نسخه‌ی آنلاین خودآزما معنا ندارد.
• ابزارهای گزینش سازمانی معمولاً مالکیتی‌اند و برای تصمیم استخدامی ساخته می‌شوند.

اگر سایتی نسخه‌ی رایگان و فوری این ابزارها را وعده می‌دهد، محتاط باشید. تفاوت تست شخصیت خودشناسی با ارزیابی تخصصی را در تفاوت تست شخصیت با ارزیابی روان‌شناختی باز کرده‌ایم.

کدام تست شخصیت را انجام دهم؟

به‌جای پرسیدن «کدام تست بهتر است»، بپرسید «سؤال من چیست؟»:

1. می‌خواهم زبانی ساده برای توصیف خودم و تفاوتم با دیگران داشته باشم. با تست MBTI شروع کنید و بعد توصیف ۱۶ تیپ شخصیتی را بخوانید؛ مثلاً INFP یا ESTJ.
2. می‌خواهم تصویری دقیق‌تر و نزدیک‌تر به پژوهش داشته باشم. تست Big Five را انجام دهید؛ نتیجه‌اش را با راهنمای تفسیر Big Five بخوانید.
3. رابطه‌هایم یک الگوی تکراری دارند. تست سبک دلبستگی دقیقاً برای همین سؤال است.
4. دنبال رشته یا مسیر شغلی هستم. تست علایق شغلی نقطه‌ی شروع مناسب‌تری از تیپ MBTI است.
5. می‌خواهم بفهمم چرا کاری را انجام می‌دهم، نه فقط چطور. تست انیاگرام روی انگیزه تمرکز دارد.

چه چیزی یک تست شخصیت را قابل اعتماد می‌کند؟

سه سؤال که پیش از جدی گرفتن هر نتیجه‌ای ارزش پرسیدن دارند:

• منبع آیتم‌ها کجاست؟ پرسش‌نامه از یک ابزار شناخته‌شده و مجاز آمده، یا نوشته‌ی خود سایت است؟ هر دو می‌تواند قابل قبول باشد، اگر صادقانه گفته شود.
• نمره چطور محاسبه می‌شود؟ آیا روش نمره‌گذاری توضیح داده شده، یا نتیجه یک جعبه‌ی سیاه است؟
• درصدها صدک هستند یا نه؟ «۸۰٪ برون‌گرا» می‌تواند یعنی جایگاه شما روی دامنه‌ی مقیاس، یا مقایسه با یک جمعیت هنجار. این دو معنای کاملاً متفاوتی دارند.

مفاهیم روایی و پایایی را به زبان ساده در اعتبار علمی تست‌های روان‌شناختی و روش کار تست‌های همین سایت را در شفافیت علمی توضیح داده‌ایم.

جمع‌بندی

انواع تست شخصیت رقیب هم نیستند؛ نقشه‌هایی از سرزمین‌های متفاوت‌اند. یکی ترجیح را نشان می‌دهد، یکی شدت صفت را، یکی الگوی رابطه را و یکی جنس علاقه را. از سؤال خودتان شروع کنید، یک تست مناسب همان سؤال انجام دهید و نتیجه را کنار تجربه‌ی واقعی‌تان بخوانید. فهرست کامل تست‌های شخصیت سایت همه‌ی این چارچوب‌ها را کنار هم نشان می‌دهد.